કપાસમાં ઘનિષ્ઠ વાવેતર પદ્ધતિ (હાઇ ડેન્સિટી પ્લાન્ટિંગ સિસ્ટમ -HDPS) એ એક નવી ખેતી પદ્ધતિ છે, જેણે વિશ્વભરમાં, ખાસ કરીને ચીન, ભારત, તુર્કી, બ્રાઝિલ અને અમેરિકા જેવા દેશોમાં કપાસની ખેતીમાં લોકપ્રિયતા મેળવી છે. કપાસની ખેતીમાં એકમ વિસ્તાર દીઠ ઉપજ વધારવા, શ્રમ અને ઉત્પાદન ખર્ચ ઘટાડવા, પાકની ગુણવત્તા સુધારવા અને જમીનની અછતને દૂર કરવા HDPS અને યાંત્રિક કપાસ વીણીની પ્રક્રિયા અપનાવવાની જરૂરિયાત છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ઘણા કપાસ ઉગાડતા દેશો જેવા કે ચીન, યુએસએ, ઓસ્ટ્રેલિયા, બ્રાઝિલ વગેરે ઘનિષ્ઠ વાવેતર પદ્ધતિ દ્વારા કપાસની ઉપજ વધારવામાં સફળ થયા છે.
આ પદ્ધતિ CICR (સેન્ટ્રલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટફોર કોટન રિસર્ચ), નાગપુર દ્વારા લાવવામાં આવીછે , જેમાં પ્રાથમિક રીતે વરસાદ આધારિત સ્થિતિમાં ઓછા ઉત્પાદન ખર્ચ સાથે વધુ ઉપજ મેળવવા માટે પહેલા પાતા, ઓછા ફેલાવવાળી જાત પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરેલ છે.
કપાસની HDPSને વૈકલ્પિક ઉત્પાદન પ્રણાલી તરીકે ગણવામાં આવે છે, કારણ કે, એમાં ઉત્પાદકતા વધારવા, જીવાત અને રોગો સામેની પ્રતિકારક્તા વધારવા, ખેતી ખર્ચ ઘટાડવા અને હાલની કપાસ ઉત્પાદન પ્રણાલી સાથે સંકળાયેલા જોખમો ઘટાડવાનું સામર્થ્ય રહેલું છે. ઘનિષ્ઠ વાવેતર પદ્ધતિ માટે અનુરૂપ, યોગ્ય જાત વિકસાવવા માટે યોગ્ય પાક સંવર્ધન વ્યૂહરચના આવશ્યક છે, જે માટે મુખ્ય બાબતો છે-વૈચારિક માળખાનો વિકાસ પાયાની સામગ્રીની પસંદગી, છોડમાં ઇચ્છનીય લક્ષણોનો સમાવેશ અને HDP માટે યોગ્ય છોડના પ્રકારની પસંદગી કરવી
